دكترین سیاست خارجی" جدید" روسیه

سند راهبرد ی جدید سیاست خارجی روسیه

طرح مساله :

دمیتری مدودیف رئیس جمهوری روسیه سند"دكترین سیاست خارجی روسیه" را كه ارائه دهنده دیدگاهها، اصول وجهت‌گیرها ی اصلی فعالیت‌های این كشوردرروابط خارجی است ، درروز سه شنبه 15 جولای 2008 امضاء کرد این سند راهبردی که مبتنی برهفت اصل اساسی است ،مكمل و توسعه دهنده دكترین قبلی است كه درتاریخ 28 ژوئن سال 2000 توسط  ولادیمر پوتین  رئیس جمهوری سابق روسیه مورد تایید قرار گرفته بود.اگرچه دگرگونی اساسی درسند راهبردی جدید روسیه  دیده نمی شود اما آنگونه که درخبرها آمده است تغیراتی قابل توجه در جهت گیری سیاست خارجی روسیه در پیش است.

در "دكترین جدید سیاست خارجی روسیه" اصلی ترین محورها عبارتند از:

1- تاکید بر اینکه باید نقش روسیه در روند مسائل جهانی افزایش پیدا كند

2- -سیاست جهانی  دچار تغییرات اساسی شده که  بر روابط بین الملل تاثیر مستقیم داشته است.

3- درجهان کنونی از نگاه روسیه رویارویی ایدئولوژیكی و میراث جنگ سرد كنار گذاشته شده است.

4- روند جهانی سازی با چالش های جدی روبرو شده است که غرب از قبول مسئولیت آن سرباز می زند

5- كنارگذاشتن مفهوم "دشمن" و بجای آن استفاده از كلماتی همچون رقابت و همكاری در برابر غرب

6- دفاع ازاصول حقوق بین الملل و ممانعت ازبرخوردهای یكجانبه گرایی

7- نظم نوین جهانی كه درحال شكل گیری است وروسیه قصد دارد فعالانه دراین روند تاثیرگذار باشد

8- جهت‌گیری درسیاست خارجی از اروپا و آمریكا به سمت آفریقا و آمریكای لاتین و توجه به كشورهای جامعه مشترك المنافع در وهله نخست است.

مرکزثقل سیاست هسته ای ایران کجاست ؟

طرح مساله:

ظاهرا درمقابله با فشاربيروني آمريكا،ايران سياست مذاكره با اروپا ونزديك شدن بيشتربا روسيه، چين را درپيش گرفته است.اين سياست زماني مي تواند نتيجه دهد كه درداخل كشورنيزبراي خنثي كردن فشارناشی ازتحریم ها ،اتحادی پرشوروفراگيربه نمایش گذارده شود. شاید بخاطراهمیت وتاثیرگذاری چنین اتحادی است که رسانه های غرب درچند روزگذشته سعی دارند نشان دهند مسئولین ایرانی درسطوح بالا دراین مورداختلاف نظردارند.این درحالی است که به نظرمی رسد  با پذیرش رسمی طرح نا ننوشته  "توقف دربرابرتوقف " که ازسوی  جان مک کورمک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا رسما اعلام شد فضای جدیدی را برای شروع مذاکرات بوجود آورده اند . یعنی آمریکا پذیرفته است بدون آنکه درمذاکرات هسته ای با ایران مستقیما وارد شود ازمذاکرات  پنج کشوردیگربا ایران درباره چگونگی شروع مذاکرات اصلی طی حداکثرشش هفته،پشتیبانی  کند. درمورد اینکه این سیاست تا چقدر عقب نشینی ازمواضع قبلی آمریکا محسوب می شود ، دونگاه کاملا متفاوت مطرح شده است. درنگاه اول آمریکا با قبول اینکه ایران بدون تعلیق مذاکرات خود را با پنج به علاوه یک آغاز کند ،ازموضع قبلی خود عقب نشینی کرده است.اما درنگاه دوم ، ازآنجا که آمریکا خودش مستقیما وارد مذاکرات مقدماتی نمی شود و تنها ازبرگزاری آن، حمایت کرده است ؛ می توان این اقدام را گامی برای ایجاد راه حل برد برد تفسیرکرد .

همکاری های راهبردی بین روسیه و اتحادیه اروپا

طرح مساله :

بيست ويكمين اجلاس سران اتحاديه اروپا و روسيه درروزجمعه هفتم تیرماه 1387با شرکت يانژيانسا نخست وزيراسلووني كه رياست دوره اي اتحاديه اروپا را برعهده دارد، خوزه مانوئل با روسو رئيس كميسيون اروپا وخاويرسولانا مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا به نمايندگي از۲۷ عضو ومقامات بلند پايه اين اتحاديه و مدودف رئيس جمهورروسيه درشهرنفت خيز«خانتي مانسيسك» درسيبري برگزارشد. نتایج این نخستین نشست سران اتحاديه اروپا با روسيه دردوران رياست جمهوري مدودف به جهت آنکه پس ازیکسال و نیم تاخیربرگزارشد وبه دلیل انعقاد قراردادهمکاری راهبردی ده ساله بین روسیه و اتحادیه اروپا مورد توجه محافل سیاسی قرار گرفت. دراين نشست پرونده اختلافات و مناقشات حاد ميان اروپا ومسكو نیزبه بحث گذاشته شد. دراين اجلاس موضوعات مهم مربوط به همكاري هاي دوجانبه روسيه و اتحاديه اروپا به ويژه همكاري هاي اقتصادي وانرژي، مسائل مهم همچون اعلام يكجانبه استقلال كوزوو، مسائل قره باغ، اوستياي جنوبي و آبخازي مورد بحث قرار گرفت.

تحلیل محتوی بسته هسته ای پیشنهادی از سوی کشورهای پنج به علاوه یک

کالبد شکافی بسته پیشنهادی کشورهای پنج به علاوه یک

اقای خاویرسولانا نماینده رسمی کشورهای موسوم به پنج به علاوه یک، روزشنبه 25 خرداد ماه 1387درتهران بسته پیشنهادی این کشورها را دردونسخه جداگانه تحویل آقایان متکی وزیرخارجه ، جلیلی دبیرشورای امنیت ملی داد. به گزارش منابع خبری غرب، دولت های طرف مذاکره کننده هسته ای با ایران این باربرخلاف گذشته متن پیشنهادی جدید گروه 1+5 را به خبرنگاران حاضردرکنفرانس مطبوعاتی سولانا که به اتفاق پنج دبیرکل وزارت امورخارجه کشورهای روسیه ، چین ، آلمان ، فرانسه وانگلیس درمحل سفارت آلمان درتهران ارائه کردند؛ تا به افکارعمومی درایران نشان دهند با چه دست ودلوازی کوشیده اند دولت ایران را به تعلیق غنی سازی اورانیوم درایران متقاعد کنند . برای بررسی  و تحلیل دقیق تراین بسته لازم است به چند سئوال اساسی پاسخ دقیق ومنطقی داده شود.

·       پرسش های پایه ای

1- آیا واقعا امتیازهای ارائه شده دراین بسته به اندازه ای ارزشمند است که ایرانی ها غنی سازی اورانیوم را متوقف کنند؟ 

2- درحالی که خاویرسولانا درتهران اعلام داشت که سرفصل بسته پیشنهادی ایران می تواند نقطه آغازخوبی برای مذاکرات باشد، دولت ایران چگونه می تواند ازخط قرمزخودساخته مبنی برنپذیرفتن تعلیق غنی سازی عبورکند؟ وآیا اگراصولا چنین کاری را بتواند انجام دهد به نفع منافع ملی ایران است؟

3- وزیر خارجه ایران دراولین موضع گیری خود درقبال بسته ارائه شده ازسوی سولانا اعلام کرد این بسته با بسته پیشنهادی ایران نقاط مشترکی دارد که می تواند مبنایی برای مذاکرات آتی باشد . سئوال اصلی دراینجاست که این نقاط مشترک کدامند وآیا می توان بدون تعلیق غنی سازی براساس آنها به مذاکره نشست ؟

4- برفرض توافق برای مذاکره هدف این مذاکرات اعتماد سازی برای ادامه فعالیت هسته ای صلح آمیز ایران است؟ یا آنکه هدف متقاعد کردن ایران برای گرفتن امتیازهای سیاسی ، امنیتی واقتصادی به منظور دست کشیدن ازغنی سازی اورانیوم برای همیشه خواهد بود؟ درصورت تحقق چنین فرضی آیا اصولا کسی درایران حاضر می شود به پای میزمذاکره دراین موضوع بیاید ؟

5- راه رسیدن به نقطه مشترکی که وضعیت برد برد را برای دو طرف درپایان مذاکرات بوجود بیاورد کدام است؟ آیا دروضعیت کنونی که نه ایران حاضربه تعلیق است ونه غرب ازاین پیش شرط برای آغاز مذاکرات صرف نظرمی کند، راهی برای برون رفت ازبن بست، وجود دارد؟

به باورنگارنده این سطورکشورهای موسوم به پنج به علاوه یک، دربسته پیشنهادی جدید خود سعی کرده اند نقاط ضعف بسته قبلی را جبران کنند تا مبنای مناسبی را برای  گفتگو آماده سازند اما با این وجود هنوزاین بسته نقاط ابهام متعددی دارد که ظاهرا باید درمذاکرات احتمالی این نقاط ابهام را روشن کرد. برای پیدا کردن پاسخ دقیق به پرسش های اساسی مطرح شده لازم است ارزیابی دقیق تری از محتوی بسته داشته باشیم .

در باره سفر بوش به اروپا

بوش در آخرین سفر خود به اروپا در دوران ریاست جمهوری خود تلاش کرد اعضای اصلی اتحادیه اروپا یعنی آلمان ، فرانسه ، انگلیس و ایتالیا را با سیاستهای یکجانبه گرایانه آمریکا در مورد ایران ،سوریه ،لبنان ، افغانستان و عراق همسو سازد.

اطلاعات پایه :

1- در حالی که هم زمان باسفربوش ،خاویر سولانا عازم ایران شد، رسانه‌های اروپایی  بیشترین گزارش‌های خود را به سفر بوش به اروپا اختصاص دادند که محور اصلی آنها ایران و پرونده هسته ای بود.

 بیشتر این رسانه‌ها، تنگ کردن حلقه محاصره اقتصادی ایران را، هدف اصلی این سفر دانستند. نگاه رسانه‌های آلمانی به سفر بوش و نتایج آن برای ایران را، در دو عنوان اصلی گزارش‌ها، می‌توان خلاصه کرد. بخشی از رسانه‌ها، عنوان: "بوش و مرکل به راه حل دیپلماتیک می‌اندیشند" را برگزیدند و بخشی دیگر، زیر عنوان "بوش فشار بر ایران را می‌افزاید"، نتیجه گرفتند که جذب همکاری اتحادیه اروپا برای تنگ‌تر کردن حلقه محاصره اقتصادی ایران، مهمترین دستاورد سفر بوش بوده است.

2- در باره سفر بوش به آلمان هفته نامه اشپیگل آنلاین نوشت: " در ارتباط با تنش اتمی ایران، جورج بوش رئیس‌جمهور آمریکا و آنگلا مرکل صدراعظم آلمان، پس از دیدار با یکدیگر گفتند: "ما، یک راه حل دیپلماتیک را ترجیح می‌دهیم". این دو سیاستمدار، در عین‌‌حال تاکید کردند که اگر دولت ایران برنامه غنی‌سازی اورانیوم را متوقف نکند، تحریم‌های بیشتری را علیه این کشور اعمال خواهند کرد". اما تاکید مرکل براینکه تنها ازتحریم هایی که در چهارچوب قطعنامه سازمان ملل باشد حمایت می کند نشان داد که آلمانی ها هنوز برای از دست دادن بازار ایران دل نگران هستند و نمی خواهند با وارد شدن به بازی طراحی شده از سوی بوش عرصه را به رقبای چینی خود در بازار ایران بیش از پیش از دست بدهند.