روش تحلیل سیاسی

در طول تاریخ یکصد ساله اخیر ایران در مقاطع بسیار کوتاه ، ما شاهد دوران طلایی و رشد روزافزون مطبوعات به عنوان رسانه مکتوب در کشورمان بوده ایم . در دوران مشروطه خواهی ، دوره 1320 تا 1325 ، بعد از انقلاب ایران تا سالهای 1358 و 1359 و در نهایت دوران پس از دوم خرداد 1376 تا 1378 .

    سن من تنها به دوره پایانی مربوط می شود . تنوع چاپ روزنامه ها و نشریات مختلف در کشور، شور و هیجان خاصی در مطالعه تمام صفحات روزنامه ها و بحث و تبادل نظر درباره مطالب مختلف آنها بوجود آمده بود. روزنامه نگاران درست یا غلط تلاش می کردند با چاپ مطالب حرفه ای تر در رقابت با سایر روزنامه ها، خوانندگان بیشتری را به خود جلب نمایند . شمارگان روزنامه ها به مراتب نسبت به امروز افزایش یافته بود . اما به دلیل همنشینی و عادت جامعه به نظام تک قدرتی و تصمیم گیری های فردی قهرآمیز از بالا به پایین  و همچنین نبود قانون مدون و عدم پایبندی به آن که در فرهنگ ما نیز رسوخ کرده است ، متاسفانه دوران آزادی بیان دیدگاهها و انتشار روزنامه های گوناگون در کشور ما به مانند دوره های پیش از آن ، همواره عمری کوتاه  داشته است و پس از مدتی با شدت عمل و برخورد شدید، تمام ابزار انتقال اطلاعات بسته و کنترل شده اند . 

    نکته مهمی که از آن زمان و پس از تعطیلی گسترده روزنامه ها  تا کنون فکر مرا را مشغول کرده است . به طور کلی در چارچوب نظری مدیران رسانه ها بر اساس سیاستگزاریهای نشات گرفته از شرایط سیاسی و اجتماعی جامعه خود ، به انتخاب و گزینش رویدادها و اخبار و انتشار آنها به شکل راست و یا دروغ به مردم می پردازند و از تمام دانش ، تخصص و تکنولوژیها در این راستا بهره می گیرند .  به نظر من ماهیت تمام رسانه ها این چنین است .

    به سخن دیگر در جهان کنونی با ورود تکنولوژیهای جدید ارتباطی مانند اینترنت ، ماهواره و تلفن های همراه ، دیگر نمی توان اطلاعات و اخبار را در کنترل کامل نگه داشت . با فرض توجه به دیدگاههای استعماری و توطئه ای رسانه های کشورهای اروپایی و آمریکا ، این امر مهم را نمی توان نادیده گرفت که انبوه اطلاعات با دیدگاههای مختلف و متضاد از طریق رسانه های مختلف کوچک و بزرگ همین کشورها اشاعه می یابد . به طور حتم در این اطلاعات دروغ و فریب نیز وجود دارد .

    منتهی بر اساس تجربه پس از انقلاب اسلامی که تمام دوره نوجوانی و جوانی خود را طی کرده ام ، به این نتیجه رسیده ام که بسیار تشنه شندیدن و خواندن حرفها و نظرات و دیدگاههایی غیر از نظریات حاکم بر کشور هستم . دوست دارم غیر از آنچه صدا و سیمای جمهوری اسلامی به عنوان تنها و تنها رسانه دیداری و شنیداری کشور به عنوان زبان حکومت به شکل کاملا جانبدارانه بیان می کند ، بیانی مخالف و متفاوتی را بشنوم .

    انتظار من این است شما به عنوان یک محقق این موضوع را درک کنید ، کسی به دنبال جانبداری و طرفداری کورکورانه  از شبکه های بی بی سی و یا سی . ان . ان نیست . بلکه تنها دوست دارم در کشور من نیز این امکان وجود داشته باشد، رسانه های مختلفی بوجود بیایند که وابسته به حکومت و قدرت حاکم نباشند و مخاطبان بتوانند از میان انبوه دیدگاهها و نظرات متفاوت و مخالف ، اطلاعات خود را دریافت کنند و با تبادل آن داده ها  با دیگران ، خود به درستی یا نادرستی اطلاعاتی که کسب کرده اند پی ببرند و نه نهاد و ارگانی به مردم القاء و تعیین کنند که کدام مطلب  درست و کدام یک نادرست است و غیر این صورت  با  مخالفان و سوال کنندگان این امر  برخورد شدید انجام می گیرد .   

    آیا این انتظار به حق و اولیه یک انسان امروزی ، انتظار نا بجایی است . به نظر می رسد دغدغه نسل من و مانند ما ، مسئله  بدیهی و واقعی مانند  دروغ گویی های رسانه  بی بی سی و مانند آن نیست ، چرا که ما خود با این امر در رسانه ملی خود بسیار آشنا هستیم . بلکه این انتظار وجود دارد بجای اختصاص وقت و انرژی برای جنگیدن نابرابر و مبارزه رسانه ای که از ابتدا پاسخ آن مشخص است ، مسوولان کشور فرصتی برای برآورده کردن آرزوها و دغدغه های ذکر شده ما پیدا کنند تا خود با در کنار هم  قرار دادن اطلاعات و داده ها ، درست و نادرست بودن اخبار بی بی سی و سی ان ان را پیدا کنیم .

    به اعتقاد من تا زمانی که این شرایط فراهم نشود هر چقدر تلاش شود تا دروغ های بی بی سی و مانند آن را آشکار گردد ، نه تنها نتیجه نخواهد داشت بلکه بیشتر مردم با ولع و حرص بیشتر به مطالعه اخبار و اطلاعات آن رسانه ها خواهند پرداخت و اطمینان بیشتری به آنها پیدا خواهند کرد . این امر به نوعی تبلیغ برای   بی بی سی و ضد تبلیغ برای کسانی که منع آنها را می کنند تبدیل خواهد شد .   

 خود شکن باش ، آینه شکستن خطاست .پاسخ نقد را درادامه مطلب ببینید

روز شنبه نوزدهم آبان ماه رادیو فارسی بی بی سی خبر ی را در مورد درگیری لفظی بین پادشاه اسپانیا و چاوز ریس جمهوری ونزوئلا منتشر کرد که درنوع خودش جالب بود ابتدا اصل خبر بی بی سی را با هم ببینیم

عنوان مطلب : پادشاه اسپانیا: چاوز خفه شو

پادشاه اسپانیا خوان کارلوس و آقای زاپاترو از نخست وزیر پیشین اسپانیا دفاع کردند خوان کارلوس پادشاه اسپانیا در جریان برگزاری اجلاسی در شیلی خطاب به رییس جمهوری ونزوئلا گفت "خفه شو".

پادشاه اسپانیا زمانی عصبانی شد که آقای چاوز، خوزه ماریا آزنار، نخست وزیر سابق اسپانیا را "فاشیست" خواند. آقای چاوز سپس صحبت خوزه لوئیز رودریگز زاپاترو، نخست وزیر اسپانیا را که از وی خواسته بود دیپلماتیک تر عمل کند، قطع کرد.

رهبران آمریکای لاتین، اسپانیا، پرتغال و آندورا در این اجلاس شرکت داشتند.

"منتخب به شیوه دموکراتیک"

آقای چاوز، ماریا آزنار را متحد نزدیک جورج بوش، رییس جمهوری آمریکا و یک "فاشیست" خواند و افزود: "فاشیست ها انسان نیستند، مار بیشتر از فاشیست به آدم می ماند".

آقای زاپاترو در پاسخ گفت: "آقای آزنار، نخست وزیر سابق، به شیوه ای دموکراتیک توسط مردم اسپانیا انتخاب شده بود و نماینده بر حق مردم اسپانیا بود." علیرغم اینکه میکروفون روبروی آقای چاوز نهایتا خاموش شد او مرتبا تلاش می کرد که صحبت های آقای زاپاترو را قطع کند و سرانجام پادشاه اسپانیا به جلو خم شد و به اوگفت: "چرا خفه نمی شوی؟"

بر اساس گزارش ها عبارتی که پادشاه اسپانیا به کار برد، عبارتی است که معمولا در خطاب به کودکان و یا افراد نزدیک به کار

 می رود. با این همه آقای چاوز کمی بعد به توبیخ خود از سوی پادشاه اسپانیا پاسخ داد.

خبرگزاری آسوشیتدپرس از قول آقای چاوز اینگونه نقل کرده است:

" من با حقیقت گویی به کسی توهین نمی کنم. دولت ونزوئلا حق خود را برای پاسخگویی به هر نوع تندی، فارغ از محل و شیوه آن، محفوظ می داند." موضوع اصلی اجلاس امسال "هم بستگی اجتماعی" بود.

اصل خبر بی بی سی را می توانید در اینجا ببینید

از به کار بردن چنین ادبیاتی ازسوی چاوز آن هم در اجلاس بین المللی زیاد متعجب نشدم اما از توهین خوان کارلوس پادشاه اسپانیا خیلی تعجب کردم . زیرا از او چنین سابقه ای در بایگانی ذهنم نداشتم به همین دلیل از یکی از دوستان و همکاران قدیمی خود در برون مرزی صدا و سیما در رادیو اسپانیولی خواهش کردم اصل سخنان اقای کارلوس را در منابع اسپانیایی زبان  بررسی کند توضیح همکار ما بدین شرح بود

برروی ادامه مطلب کلیک کنید  

بخش مربوط به قطعنامه نشست تهران، ظاهرا ترجمه شده است . البته اینجانب پیشتر گزارش های مشابه را در زبان انگلیسی مطالعه کرده ام (گزارش های البرادعی درباره ایران) و به خوبی می دانم ترجمه آنها دشوار است اما شاید بهتر بود متن اصلی آن به انگلیسی نیز قید می شد.

- بحث هایی که جنابعالی از ان به عنوان پیشرفت در پایان مذاکرات یاد کرده اید، در صورتی امیدوار کننده است که تمام کشورها به آن پایبند باشند، اما آیا واقعا اینگونه بوده است ؟ مسلما خیر . مثلا قضییه مقابله با آلودگی زیست محیطی خزر. پروژه انتقال نفت جمهوری آذربایجان چه بلاهایی که به محیط زیست منطقه وارد نکرده است.

- به نظر اینجانب، بسیاری از مواردی که در این قطعنامه ذکر شده ، جنبه شعار گونه دارد . البته این که روسای جمهوری چند کشور آن را امضا کرده اند،قطعا مساله ای مهم است اما آیا به نظر شما کشورهای ساحلی خزر به خصوص قزاقستان، ترکمنستان و آذربایجان که نسبت به ایران و روسیه فقیرتر هستند، با مساله منابع انرژی  این دریا، طبق تعهداتشان عمل می کنند؟

- به خوبی روشن است که مساله رژیم حقوقی دریای خزر برای ایران و روسیه ، حیثیتی است به عبارت دیگر ، ما به دنبال منابع انرژی به عنوان اولویت نخست نیستیم اما سه کشور یاد شده به دنبال پول هستند، و قطعا به مفاد این بیانیه پایبند نخواهند بود.

- از این گونه بیانیه ها پیشتر در سطوح پایین تر نیز بسیار صادر و تصویب شده است اما تا اجرای آن شاید راهی بسیار طولانی در پیش باشد.

واما آقای اقاپور مرقوم فرموده اند

با توجه به مسایل مطرح شده در این مدت چند سوال برایم مطرح است .

1-     آیا این چهار کشور  به جز ایران ، منافع ملی و استراتژیک خود را در اولویت قرار می دهند یا به منافع سایر کشورهای دریای مازندران ، در قالب همکاریهای منطقه ای توجه می کنند ؟

2-     در این باره جمهوری اسلامی چگونه عمل می کند ؟ آیا تعریف مشخص و مدون و همه جانبه ای از منافع ملی و استراتژیک از سوی مقامات اعلام شده است که نظرات و ویژگیهای همه گروههای سیاسی و قومی را در بر گرفته باشد ؟

3-     آیا سود ها و زیان های این همکاری مشترک ، برای کسب منافع ملی کشور، حتی برای نمایندگان مجلس نیز مطرح و روشن شده است ؟

4-     شما به خوبی در بند سوم ارزیابی بیانیه ، به موضوع قراردادها و توافقات دو جانبه برای تقسیم دریای خزر از سوی روسیه ، قزاقستان و آذربایجان با وجود مخالفتهای ایران ، بعد از مذاکرات  1997 اشاره کردید . از سوی دیگر به بر پایی پایگاههای نظامی و انجام مانورهای نظامی از طرف روسیه نیز در بخش نتیجه گیری اشاره شده است و یا در بند دوم نتیجه گیری شما ، بحث تقسیم منابع زیر زمینی نفت و گاز دریای مازندران که روسیه بسیار به آن طمع دارد و نحوه تقسیم و مرزبندی دریای خزر با وجود تقعر ساحل ایران ( بند چهار نتیجه گیری ) .  افزون بر اینها موضوع خط انتقال نفت و گاز آسیای میانه  از طریق باکو و جیران علی رغم به صرفه بودن انتقال آن  از خاک ایران ، نیز مطرح می باشد.   در چنین شرایطی چگونه می توان تصور زیبا و رویایی از مفاد بیانیه ای داشت که پیش از امضای آن ، توسط چهار کشور دیگر دریای مازندران بیش از ده سال است که نقض شده است ؟

    هنگامی که روسیه بر مراودات و همکاریهای گسترده خود با اروپا و آمریکا می افزاید و تلاش دارد به هر طریقی به تجارت جهانی ملحق شود ؛ کشورهایی مانند آذربایجان و ترکمنستان که منافع همکاری و سرمایه گذاری آمریکا در صنایع نفت و گاز خود را بر همه چیز ترجیح می دهد و کشوری مانند قزاقستان مطیع کامل منافع و تصمیم گیریهای روسیه می باشد . به طور کلی می توان چنین دریافت که این چهار کشور ابتدا منافع ملی و استراتژیک خود را در نظر دارند و سپس به منافع همکاریهای صوری و به ظاهر استراتژیک با کشورهای منطقه دریای خزر و در باطن منافع متضاد با یکدیگر توجه می کنند .

    در این راستا جمهوری اسلامی در این ده سال ( از 1997 ) چه کار انجام داده است ؟ آن کشورها با هم موافقت نامه های دو جانبه امضاء کرده اند و در حال اجرای تصمیمات گرفته شده خود هستند . جمهوری اسلامی برای کسب منافع ملی خود جز اعتراض و بازی با کلمات چه کاری انجام داده است . جدا از مفاد این بیانیه و موضع گیری کشورهای آن ، جمهوری اسلامی در این چند ساله در روابط بین الملل خود در جامعه جهانی بسیار ضعیف عملکرده است و در موضع بسیار پایین قرار دارد . در شرایطی که مبادلات تجاری و سیاسی ایران با کشورهای اروپایی در پایین ترین سطح خود رسیده است ، آیا صحبت از مراودات با کشورهای حاشیه دریای مازندران ، و اتکا به قول و قرار های سست این کشورها ، به ویژه در ارتباط با تحریم های احتمالی کشورهای اروپایی و آمریکا ، چگونه می توان با افتخار از ایجاد حوزه همکاری کشورهای دریای خزر و پیوستن به سازمان  شانگهای پرداخت . کشورهایی که مبادلات گسترده خود با اروپا و آمریکا را فدای همکاری با جمهوری اسلامی ایران نخواهند کرد .

    بر این اساس آشکار است شرکت در اجلاس و تنظیم بیانیه ای به این مهمی با چنین موضع ضعف و پایینی از نظر اینجانب ، نه تنها افتخاری محسوب نمی شود بلکه با امتیاز دهی کورکورانه و غیر کارشناسانه و تنها به صرف دشمنی با آمریکا ( برگزاری جشن تولد برای پوتین در ایران ) ، تداعی کننده قرارداد ترکمنچای است. این صحبت نه به این معنا است که عین این قرار داد اتفاق افتاده است ، بلکه مهم نوع طرز فکر حکمرانان هر دو دوره و میزان توجه ای که  به منافع ملی و استراتژیک کشور در برابر منافع آنی و زودگذر حکومتی داشته اند ، دارند .

پانزدهمين همايش بين‌المللي آسياي مركزي و قفقاز با عنوان "گسترش ناتو به اوراسيا: ابعاد و پيامدها" صبح روز دوشنبه در دفتر مطالعات وزارت امور خارجه در تهران کار خود را آغاز کرد . دراین نشست که به مدت دو روز برگزار می شود، ابعاد و پيامدها گسترش ناتو به شرق از نگاه مسئولین و کارشناسان عالی رتبه 25 کشور جهان بررسی  مي‌شود . در این نشست  انديشمندان كشورهاي مختلف از جمله روسيه، كانادا، انگلستان، افغانستان و كشورهاي خاورميانه فرصت مغتنمی را به دست آوردند تا  به طرح ديدگاه‌ ها و نظرات خود در اين باره  بپردازند. دیدگاه هایی بعضا متفاوت اما درخور توجه و مهم تر از همه مبتنی بر واقعیتهای کنونی جهان بویژه در منطقه ای که از ان به عنوان اورآسیا یاد می شود.