دستاوردهای مذاکرات ژنو؛ عبور از بن‌بست پیشین

نوشته حسن بهشتی پور

دور دوم مذاکرات ژنو روز سه‌شنبه ۲۸ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در ژنو برگزار شد. این دور از گفت‌وگوها را از جهات مختلف می‌توان دارای پیشرفت دانست.

۱. توافق بر سر «اصول راهنما»

مهم‌ترین دستاورد این دور، توافق دو طرف بر سر مجموعه‌ای از «اصول راهنما» برای ادامه مذاکرات بود. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، این توافق را زمینه‌ساز ورود به مرحله‌ای جدید دانست که در آن پیش‌نویس متون پیشنهادی بر اساس این اصول تهیه و مبادله خواهد شد.

ابتکار عمل ایران در طرح پیشنهادی

بر اساس گزارش‌ها، ایران در این دور از مذاکرات با طرحی مشخص و عمل‌گرایانه حاضر شد. به گفته علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، تهران اعلام آمادگی کرده است که همکاری خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را از سر بگیرد و به بازرسان آژانس اجازه بازدید از تأسیسات هسته‌ای (از جمله تأسیسات زیرزمینی) داده شود تا حسن نیت خود را اثبات کند.

علاوه بر این، ایران پیشنهاد همکاری اقتصادی با آمریکا را مطرح کرده که می‌تواند حوزه‌های نفت و گاز، معادن و خرید هواپیما را شامل شود. این پیشنهاد جامع‌ترین طرحی است که از سوی ایران در سال‌های اخیر ارائه شده است.

طرف آمریکایی در این دور از مذاکرات توسط استیو ویتکاف و جرد کوشنر نمایندگی می‌شد. دو طرف بر سر ادامه مذاکرات در بازه زمانی دو هفته آینده توافق کرده‌اند. به گفته یک مقام آمریکایی، ایران در این دور موافقت کرده است که یک پیشنهاد کتبی برای کاهش تنش‌ها ارائه دهد و واشنگتن منتظر دریافت آن است. به نظر می‌رسد روز پنج‌شنبه پنجم مارس، طرح اولیه ایران برای چارچوب مذاکره به آمریکا ارائه شود. در صورت توافق بر سر آن، دو طرف می‌توانند وارد جزئیات شوند و عملاً مذاکرات جدی از همان زمان آغاز خواهد شد. می‌توان امیدوار بود سرانجام دیپلماسی موفق شده است از شروع جنگ جدیدی در غرب آسیا جلوگیری کند.

ادامه نوشته

دیپلماسی در برابر جنگ؛ تحلیل دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو

نوشته : حسن بهشتی پور

در شرایطی که فضای رسانه‌ای و سیاسی منطقه بار دیگر با گمانه‌زنی‌هایی درباره وقوع درگیری نظامی میان ایران و آمریکا همراه شده است، ازسرگیری گفتگو‌ها در ژنو را می‌توان نشانه‌ای از بازگشت دو طرف به منطق دیپلماسی برای مدیریت بحران دانست. این مذاکرات، اگرچه هنوز در مراحل ابتدایی و در سطح «گفتگو برای تعیین دستور کار» قرار دارد، اما خود را به عنوان ابزاری برای کاهش تنش و ارسال پیام صلح‌طلبی به جامعه جهانی مطرح کرده است.

هدف: مدیریت تنش، نه خرید زمان

برخلاف روایت رایجی که این مذاکرات را مصداق «خرید زمان» یا وقت‌کشی می‌داند، به نظر می‌رسد تحلیل دقیق‌تر آن باشد که طرفین به دنبال مدیریت تنش هستند. در شرایطی که افکار عمومی تحت تأثیر بمباران تبلیغاتی رسانه‌ها با نگرانی از وقوع جنگ مواجه است، پذیرش گفتگو از سوی تهران، پیامی روشن به جهان مخابره می‌کند: جمهوری اسلامی ایران راه حل‌های صلح‌آمیز و دیپلماتیک را به عنوان گزینه اصلی خود برای حل اختلافات دنبال می‌کند. در این چارچوب، نفس ادامه دیالوگ، حتی اگر فرسایشی باشد، از نگاه کارشناسان هزینه‌ای بسیار کمتر از ورود به یک بحران نظامی تمام عیار دارد.

ادامه نوشته

تحلیل دور دوم مذاکرات ژنو: از تفاهم بر «اصول راهنما» تا آزمون جدیت آمریکا

دور دوم مذاکرات ژنو میان ایران و آمریکا، که پس از حمله نظامی سال ۲۰۲۵ و بازگشت تدریجی دو طرف به مسیر دیپلماسی در روز سه شنبه 28 بهمن برگزار شد. این دور از گفتگو نسبت به دوره‌های پیشین نشانه‌هایی از پیشرفت و خروج از بن‌بست را در خود داشت. البته یک نقطه عطف قطعی نبود، اما می شود گفت یک «حرکت رو به جلو » بود؛ گفته می شود دو طرف برای نخستین بار پس از ماه‌ها تنش، بر سر چارچوبی مشترک برای ادامه گفت‌وگوها به تفاهم رسیدند.

۱. تفاهم بر سر «اصول راهنما»: مهم‌ترین دستاورد ژنو

بر اساس گزارش الجزیره و رسانه‌های منطقه‌ای، ایران و آمریکا در پایان این دور از مذاکرات بر سر مجموعه‌ای از «اصول راهنما» برای ادامه گفت‌وگوها به توافق رسیدند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، این تفاهم را «پیشرفتی واقعی» توصیف کرد و گفت که بر اساس این اصول، دو طرف در دور سوم پیش‌نویس‌های مکتوب خود را مبادله خواهند کرد.

این نخستین بار پس از ماه‌هاست که دو طرف نه‌تنها درباره ادامه مذاکرات توافق دارند، بلکه چارچوبی مشترک برای تنظیم متون نیز ایجاد شده است. عراقچی در گفت‌وگو با رسانه‌های ایرانی تأکید کرد که فضای مذاکرات «سازنده‌تر از دور قبل» بوده و مسیر آینده «شفاف‌تر» شده است.

ادامه نوشته

رمزگشایی از مواضع متناقض ترامپ درباره ایران

نوشته : حسن بهشتی پور

رفتار و گفتار دونالد ترامپ درباره ایران، بیش از آنکه مبتنی بر یک استراتژی شفاف باشد، بر «ابهام هدفمند» استوار است. او آگاهانه مواضع متناقض می‌گیرد تا طرف مقابل نتواند نیات واقعی‌اش را پیش‌بینی کند. همین ویژگی، تحلیل آینده روابط ایران و آمریکا را دشوار و همراه با عدم قطعیت کرده است.

در هفته‌های اخیر، وضعیت میان تهران و واشنگتن بار دیگر مبهم شده است. برخی تحرکات نظامی آمریکا در منطقه را نشانه آمادگی برای جنگ می‌دانند و برخی دیگر آن را صرفاً نمایش قدرت و ابزار فشار سیاسی تلقی می‌کنند. هم‌زمان، زمزمه‌هایی از تلاش برخی کشورهای منطقه مانند عربستان، قطر، عمان و ترکیه برای میانجی‌گری شنیده می‌شود؛ تلاش‌هایی که هدف آن‌ها جلوگیری از شعله‌ور شدن یک جنگ پرهزینه در خاورمیانه است.

ادامه نوشته

اقتصاد توانمند؛ سنگ بنای امنیت ملی و دیپلماسی مؤثر

نوشته حسن بهشتی پور

این روزها ایران عزیز ما با تحولات پرشتاب و بحران های فزاینده روبروست، با توجه به اینکه مفهوم امنیت ملی فراتر از توان نظامی و زرادخانه‌های دفاعی تعریف می‌شود، امنیت ملی در ایران امروز ریشه در ثبات اقتصادی، انسجام اجتماعی و سرمایه‌گذاری بر اعتماد عمومی دارد. تجربه تاریخی ایران و بسیاری از کشورها نشان می‌دهد که هیچ دیوار دفاعی، محکم‌تر از دیوار وحدت ملی نیست و هیچ سنگری، استوارتر از رفاه و امنیت معیشتی مردم نمی‌باشد. وقتی فشارهای اقتصادی، زندگی قشرهای کم‌درآمد و متوسط را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، نارضایتی‌ای شکل می‌گیرد که تنها محصول شرایط تحریمی نیست . ناشی از ناکارآمدی مدیریتی در بخش هایی از کشور هم هست. براین اساس نباید نارضایتی بخشی از جامعه را صرفاً به «توطئه خارجی» و تحریم های اقتصادی تقلیل داد، اما تاریخ به‌وضوح نشان می‌دهد که قدرت‌های رقیب و دشمنان، همواره از چنین شکاف‌هایی برای پیشبرد اهداف خود در ایران بهره‌برداری کرده اند.

ادامه نوشته